Hayatımızın neredeyse vazgeçilmezi olan, kullanırken kendimizi “yeterli, güçlü, aslan marka” hissettiren, geri ödeme zamanı gelip de ekstresini elimize aldığımızda zaman zaman hafif bir çarpıntı yaşatan kredi kartı ile ilgili çok güzel bir kronoloji çalışması geçti elime. Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, Bankacılık Programı Koordinatörü, değerli hocamız Dr. Ferudun Kaya’nın güzel çalışmasını sizlerle paylaşmak istedim.
1887
Nakit para yerine, kartla ödeme yapılması fikri ilk kez Amerikalı yazar Edward Bellamy’in “Looking Backward or Life in The Year 2000″ isimli romanında kaleme alındı.
O zamanlar, insanlar için çok uzak ve imkansız gibi görünen bu fikir, bugün hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olan kredi kartlarının, ilk doğuş işareti oldu.
1894
ABD’de Hotel Credit Letter Company, dönemin seçkin iş adamları için, sadece belirli otellerde geçerli olan dünyanın ilk “ödeme kartını” kullanıma sundu. Bu kart ile insanlar ilk defa nakit ödeme haricinde, alternatif bir başka ödeme sistemi ile tanışmış oldular.
1914
Western Union Bank, “şimdi al, sonra öde” sloganı ile dünyanın ilk “kredili ödeme kartını” müşterilerine tanıttı.
1924
General Petroleum Company ABD’nin belirli eyaletlerindeki benzin istasyonlarında nakit dışında ödeme yapma imkanı sunan petrol kartını kullanıma sundu.
1950
Edward Bellamy’in “Looking Backward or Life in The Year 2000″ isimli romanından tam 63 yıl sonra, Frank Mc Namara tarafından, bugün kullandığımız kredi kartlarının ilk örneğini oluşturan Diners Club kartı kullanıma sunuldu.
1956
ABD’de kredi kartlarının, hızla nakit ödemenin yerini almaya başladığı yıllar. Bank of Amerika’dan Chase Manhattan’a kadar yüzlerce banka, müşterilerine kredi kartı dağıtmaya başladı.
Dünyada ilk kez bir ABD bankası tarafından kredi kartına “30 günlük faizsiz hesap uygulaması” başlatıldı.
ABD’de yavaş yavaş nakitin yerini alan kredi kartlarının Avrupa’ya sıçraması. İngiliz Barclays Bank tarafından Avrupa’da ilk kez kredi kartı dağıtımı yapılması
1968
Kartlı ödeme sistemlerinin Türkiye’ye gelişi.
Önce Diners Club, hemen ardından American Express kartları ile tanışmamız.
1975
Eurocard ve MasterCard’ın da devreye girmesi ile kredi kartlarının “sınırlı bir çevre tarafından” kullanımına başlanması.
1983
MasterCard’ın ardından Visa kartlarının da Türkiye’de sisteme girmesi, kredi kartlarının çok daha geniş kitleler tarafından benimsenmesi ve kullanımını getirdi.
1987
Kartlı ödeme sistemlerinin hızla yaygınlaşması.
Kredi kartı adetleri ve kullanım cirolarının yükselmeye başlaması ve Türkiye’de ilk ATM’in hizmete girmesi.
1988
Kredi kartları ile birlikte, özel mağaza kartlarının da sisteme girmesi ve yaygınlaşmaya başlaması.
1990
Bankalararası Kart Merkezi’nin (BKM) kuruluşu.
13 kamu ve özel Türk bankasının ortaklığıyla, kartlı ödeme sistemi içerisinde bankalararası otorizasyon ve takası gerçekleştirmek, ortak sorunlara çözüm bulmak, kartlı ödeme sistemleri konusunda ülke çapında stratejik çalışmalar yapmak, yurtiçi kredi kartları kural ve standartlarını geliştirmek amacıyla Bankalararası Kart Merkezi’nin (BKM) kuruluşu.
1991
Bankalararası Kart Merkezi’nin (BKM) kuruluşu sonrasında Türk kartlı ödeme sektöründe hareketlilik ve büyümenin başlaması.
İlk elektronik POS terminalinin kullanıma sunulması.
Ulaşılan banka kartı sayısı : 5.898.918
Ulaşılan kredi kartı sayısı : 766.085
Gerçekleşen kredi kartı işlem tutarı : 3,30 milyon TL
POS sayısı : 1.623
1992
Dünyada ilk kez “Fotoğraflı kredi kartının” Türkiye’de kullanıma sunulması
1993
BKM Switch Sistemi’nin uygulamaya alınması.
Türk bankalarının ATM ve POS ağlarının BKM Switch Sistemi üzerinden birbirlerinin kullanımına açılması.
Kartlı ödeme pazarındaki büyümenin hız kazanması.
Ulaşılan banka kartı sayısı : 12.668.313
Ulaşılan kredi kartı sayısı : 1.437.800
Gerçekleşen kredi kartı işlem tutarı : 19,32 milyon TL
POS sayısı : 10.668
1994
Türkiye’de ilk “çipli kart” uygulamasının başlangıcı.
Kredi kartlarında yeni bir dönem başlangıcı…
Dünyada ilk kez “çok ortaklı kart” uygulamasının Türkiye’de gerçekleşmesi.
1998
Kart kullanıcılarının, daha sonraki yıllarda vazgeçilmez tercihleri olacak taksitli ödemeler, mil ve nakit puan toplama uygulamaları ile tanışması.
2000
BKM ve üye kuruluşlarının chip&PIN uygulaması geçiş kararı alması.
Ulaşılan banka kartı sayısı : 29.560.303
Gerçekleşen banka kartı işlem tutarı : 14.118,59 milyon TL
Ulaşılan kredi kartı sayısı : 13.408.477
Gerçekleşen kredi kartı işlem tutarı: 10.236,60 milyon TL
POS sayısı : 299.950
2001
chip&PIN uygulaması geçişi için EMV yurtiçi standartlarının oluşturulması
2002
BKM EMV çip sertifikasyonu hizmetinin devreye girmesi.
2003
Bankalararası Kart Merkezi ve üye kuruluşları tarafından chip&PIN uygulamasına geçiş hazırlıklarının hız kazanması.
2004
Banka kartlarının alışverişlerde de kullanımını yaygınlaştırmak amacıyla, Okan Bayülgen’in rol aldığı “Banka Kartı Bilinçlendirme Kampanyası”nın başlangıcı.
Ulaşılan banka kartı sayısı : 43.084.994
Ulaşılan kredi kartı sayısı : 26.681.128
Gerçekleşen banka kartı işlem tutarı : 68.012,71 milyon TL
Gerçekleşen kredi kartı işlem tutarı : 64.627,61 milyon TL
POS sayısı : 912.118
2005
Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından, ilk “ön ödemeli akıllı kartların” kullanımına başlanması.
İlk temassız otoban uygulamasının hizmete girmesi (KGS).
2006
Avrupa’nın ilk kez “temassız kredi kartı” kullanımının Türkiye’de kullanıma girmesi.
Türkiye’nin, Fransa ve İngiltere’nin ardından Avrupa’da 3.ülke olarak chip&PIN uygulamasını başlatması.
chip&PIN geçiş sürecinde, Türkiye’nin en kapsamlı eğitim organizasyonunun gerçekleşmesi ve 40.000 küçük-orta perakendecinin eğitimi.
Okan Bayülgen’li chip&PIN tanıtım kampanyasının başlangıcı.
2007
31 Haziran 2007′de chip&PIN geçiş sürecinin tamamlanması.
BKM tarafından, kredi kartı ile internet üzerinden yapılacak alışverişlerde, kart kullanıcıları ve ticari sitelere, güvenli alışveriş ortamı sağlayan BKM 3D Secure platformunun oluşturulması.
Türkiye’de ilk “temassız toplu taşıma uygulaması”nın başlangıcı.
2008
BKM ve TURKCELL’den dünyada bir ilk : 3D Secure ve Turkcell mobil imzanın entegrasyonu.
Mobil imzanın bankacılık işlemlerinden sonra dünyada ilk kez, kredi kartı ile yapılacak alışverişlerde de kullanıma sunulması.
“Banka Kartı Bilinçlendirme Kampanyası”nın yeni reklam filmleriyle devamı.
2008 Mart itibariyle…
Kart sayısında on yılda yüzde 800 büyüme.
Ulaşılan banka kartı sayısı : 56.230.621
Ulaşılan kredi kartı sayısı : 38.534.106
POS sayısı : 1.496.177
2008
Türk Kartlı Ödeme Sektörü bugün, yüz milyona yaklaşan banka ve kredi kartı sayısı, alışverişlerde yüzde 61′e varan kredi kartı kullanım oranı, son teknoloji ile oluşturulan gelişmiş alt yapısı, “dünyada ilk” özelliğini taşıyan taksitli ödemelerden, nakit puan toplama fırsatlarına kadar uzanan bir çok yenilikçi ürünleri ve chip&PIN uygulamasıyla, Avrupa’nın en büyük pazarlarından biri konumuna gelmiştir.
