25 yılı aşkın bir geçmişi olan özgür yazılım ve 15 yılı aşkın süredir geliştirilmekte olan Linux, bilişim dünyasını gittikçe daha fazla etkilemektedir.

TÜBİTAK (Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu) UEKAE (Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Enstitüsü) bünyesinde 2003 yılından bu yana yürütülmekte olan “Pardus Projesi” de Türkiye’nin önde gelen özgür yazılım girişimidir. Yaygın bir işletim sistemi ve sürdürülebilir bir organizason oluşturmak yanında üst düzeyde teknolojik inovasyon hedefi de güden Pardus, bireylere olduğu kadar kurumlara da son derece cazip bilişim çözümleri sunuyor. Geçtiğimiz aylarda yayımlanan 2008/17 sayılı başbakanlık genelgesi kamu kurum ve kuruluşlarında kullanılan yazılımların lisanslı olması gerektiğini birkez daha vurguluyor ve bu konuda izlenecek süreci tarif ediyor.

Genelge 2008/17′nin hemen tüm kamu kurum ve kuruluşlarını yazılım stoklarını gözden geçirmeye sevk ettiği şu günlerde özgür yazılıma ve Pardus’a daha yakından bir bakış ile bilişim sistemlerimiz için yepyeni olanakların ortaya çıkmasına yol açabilirsiniz.

PARDUS ve Özgür Yazılım
Pardus, TÜBİTAK UEKAE bünyesinde geliştirilen, Linux temelli, özgür yazılım lisansı ile dağıtılan ulusal işletim sistemidir.

UEKAE, TÜBİTAK’ın 35 yıla varan geçmişi ve 600′ün üzerinde araştırmacı personeli ile bilgi ve ağ güvenliği, ileri elektronik, kriptografi ve kriptoloji alanlarında çip, bileşen, cihaz, yazılım ve sistem üretimi konusunda uzmanlaşmış araştırma enstitüsüdür. Başta ulusal güvenlik kuruluşları olmak üzere kamu ve özel kesimden pek çok kuruma ürün ve hizmetlerini sunan, bunun yanında başta NATO ülkeleri olmak üzere teknoloji ihraç eden UEKAE, bilgi güvenliği konusunda Türkiye’nin en yetkin merkezidir.

Linux, 1993 yılında Finlandiya’lı bir üniversite öğrencisi olan Linus Torvalds tarafından geliştirilmeye başlanan işletim sistemi çekirdeğidir. Torvalds, bu yazılımın fikri mükiyetini gizli tutarak korumak yerine paylaşarak güçlendirme yolunu seçmiş, bu sayede Linux son derece hızla gelişmiş ve hayli yüksek bir güvenilirlik ve olgunluk seviyesine ulaşmıştır. Özellikle GNU (GNU is Not Unix) hareketi tarafından geliştirilen araçların eklenmesi, Linux’u deneysel bir proje olmaktan çıkarıp üretim ortamında kullanılabilecek bir ürün haline getirmiştir. Halen dünya sunucu pazarının %20′ini Linux işleten bilgisayarların oluşturduğu raporlanmaktadır. Fortune 500 gibi listelerde yeralan hemen tüm şirketler, kimi bilişim işlevleriiçin Linux çalıştıran bilgisayarlara güvenmektedirler. Özellikle gömülü cihazlar (video kaydedici, kablo kod çözücü, modem, ağ cihazları, vb.) pazarında önümüzdeki yıllarda Linux’un lider duruma geleceği tahmin edilmektedir.
Özgür Yazılım, fikri mülkiyetin özgürce dağıtımı ve yeniden üretilmesine izin veren bir yazılım lisanslama yöntemidir. En yaygın kullanılan özgür yazılım lisansı olan GNU GPL (General Public License = Genel Kamu Lisansı) gereğince kullanıcı, yazılımı özgürce ve sınırsızca
- çalıştırabilir,
- kopyalayabilir ve dağıtabilir,
- nasıl çalıştığını inceleyebilir ve değiştirebilir,
- değiştirdiği hali ile yeniden dağıtabilir.

Bu özgürlüklerin kullanılması için yazılımın yalnızca bilgisayarda çalışabilen ikili (binary) halinin dağıtılması yetmez, insanların okuyup anlayabileceği kaynak kodunun da erişilebilir olması gereklidir. Bu nedenle özgür yazılımlar aynı zamanda da Açık Kaynak (Open Source) olmak durumundadırlar. Linux ve GNU araçlarının, buna ek olarak binlerce uygulama programının GPL lisansı ile özgürce dağıtılması ile, Pardus’un da aralarında bulunduğu, Linux dağıtımlarının kolaylıkla geliştirilmesi mümkün olabilmektedir.

Özgür yazılımın kapalı kaynak kodlu yazılımlara göre birçok üstünlüğü bulunuyor. Bunların baında güvenlik geliyor. Açık kaynak kodlu yazılımlar, doğası gereği geliştirilme sürecinden kullanılma aşamasına kadar on binlerce göz tarafından denetleniyor. Kötü niyetli bir programcı ya da kuruluş tarafından yerleştirilebilecek bir kod parçasının böyle bir ortamda gizlenmesi mümkün değil! Ayrıca, kaynağın açık olması nedeniyle olası güvenlik açıkları hızla yamanabiliyor. Linux platformunun bir diğer üstünlüğü ise, bu ortamda virüs, truva atı, solucan, casus yazıım gibi tehlikelerin yok denecek kadar az olması…
Kaynak kodunun isteğe ve gereksinime göre özgürce değiştirilip yeni amaçlara hizmet edecek şekilde uyarlanması da yazılıma benzersiz bir esneklik kazandırıyor. Küresel Linux camiasıyla birlikte üretilen işletim sistemi, gerek lisanslama yöntemi ve gerekse bakım ve yönetim kolaylığı ile toplam sahip olma maliyetinde önemli tasarruf sağlıyor.

Kurumlar Pardus kullanmalı. Çünkü Pardus…

… Yasaldır. Kullanıcıya her türlü kullanım,çoğaltım ve dağıtım haklarını veren GNU GPL lisansı ile dağıtılan bir özgür yazılımdır. İnternetten indireceğiniz tek bir CD imajı ile yüzlerce ve binlerce bilgisayarınızda Pardus kurabilir ve çalıştırabilirsiniz. Pardus, Genelge 2008/17 gereksinimleri ile tam uyumludur.

…Güvenlidir. Virüs, truva atı gibi kötü amaçlı yazılımlar Pardus’ta çalışmaz. Sistem bakım ve destek yükünüz kat kat azalacak, kötü amaçlı yazılımların neden olduğu iş gücü kaybı ortadan kalkacaktır. Pardus teknolojilerini kullanarak tüm bilgisayarlarınızı uzaktan yönetmek ve kullanıcı yetknliklerini sınırlı tutmak mümkündür.

…Hesaplıdır. Pardus’u kurmak ve işletmek diğer işletim sistemi alternatiflerine göre son derece hesaplıdır. Pardus ile mevcut ve eski donanımlarınızdan uzun yıllar faydalanabilirsiniz. Pardus’a geçiş yapıyorsanız yatırımınızın geri dönüşü (ROI) hayli yüksek oranda olacak ve hızla kendisini amorti edecektir. Toplam sahip olma maliyeti (TCO) açısından %70′lere varan tasarruf sağlanabilecektir.

…Yenilikçidir. Küresel özgür yazılım camiasının bilgi birikimini yansıttığı ve açık kaynak kodlu olarak, paylaşımcı bir şekilde geliştirildiği için Pardus ile inovasyon olanaklarınız son derece geniştir. Gerek kurum içi ve gerekse tedarikçileriniz tarafından Pardus teknolojileri üzerine hızla geliştirme yaparak özgül sorunlarınıza orijinal çözümler oluşturabilirsiniz.

…Özgürdür. Pardus’un açık kaynak kodlu oluşu ve veri yapılarında açık standartları kullanması sayesinde bilgilerinizin sahibi siz olursunuz.  Teknoloji ya da tedarikçi bağımlılığı gibi endişeleriniz olmaz. Fikri mülkiyet hukuku açısından da güvendesiniz.

Bireyler Pardus kullanmalı. Çünkü Pardus…

…Özgürdür. Lisansı sizi kısıtlamaz, üreticiyi sizden korumak için değil sizin haklarınızı korumak için tasarlanmıştır.

…Türkçe sever. Çekinmeden Türk alfabesinin tüm harflerini kullanabilirsiniz. Yazım ve sözlük denetimi yapar, sizi güzel bir Türkçe kullanmaya teşvik eder.

…Virüslere geçit vermez. İnternet’ten gelen her dosyayı kontrolden geçirmekle ya da virüs bulaşmış bilgisayarınızı temizlemekle zaman kaybetmezsiniz.

…Hızlı kurulur. 30 dakikada yüklenir. Tek kurulum işlemiyle bilgisayarınıza ofis yazılımı, internet gezgini, sohbet programı gibi gerekli bütün programlar da yüklenir.

…Kolay kullanılır. Grafik arayüzleri, menüleri, ikonları ile aklınıza ve güdülerinize hitap eder. Kullanmak için bilgisayar öğrenmek, ikinci bir dil bilmek ya da uzun eğitimlerden geçmek gerekmez.

…Tamdır. Bir masaüstü kullanıcısının gereksinim duyacağı her türlü yazılım kurulum CD’si içinde mevcuttur. İnternet araçları, ofis paketi, her türlü resim, müzik, film için oynatıcı ve düzenleyiciler, oyunlar, aklınıza ne gelirse…

…Özelleştirilebilir. Sistemi,kendi beğeninize göre özgürce değiştirebilisiniz, hem görünüş, hem de davranış açısından. Tek sınır, hayal gücünüzdür.

…Şeffaftır. Kaynak kodlarını kendi ihtiyaçlarınıza göre değiştirebilir, kendi dağıtımınızı üretebilirsiniz. Ne yaptığını ve ne yapmadığını kaynak koduna bakarak bilirsiniz.

…Çok dil bilir. Ayrı ayrı CD’ler ile tekrar yükleme yapmadan, iki dokunuşla Türkçe’den İngilizce’ye dönüşür. Herhangi başka bir dilin desteğini eklemek de son derece kolaydır.

…Eğlencelidir. Kaptan masaüstü, PiSi ve ÇOMAR ile bilgisayar kullanmanın keyfini, tam türkçe desteği ile bilgisayarınızı kendi dilinizde kullanmanın kolaylığını yaşarsınız.

Pardus projesi üzerine genel olarak bilgilenmek, ürünleri indirmek, Pardus Göç Ortağı ve diğer logo programları hakkında ayrıntılı bilgi için

www.pardus.org.tr